English
Dış ticarette teslim şekli, satıcı ile alıcı arasındaki masraf, taşıma ve risk paylaşımını tanımlayan en önemli sözleşme unsurlarından biridir. Ödeme şekli ise mal bedelinin hangi yöntem ve güvence ile tahsil edileceğini belirler. İki kavram birbiriyle ilişkili olsa da aynı şey değildir.
Incoterms teslim şekilleri nedir?
Incoterms kuralları, uluslararası ticarette teslim noktasını, tarafların temel taşıma yükümlülüklerini ve riskin hangi aşamada geçtiğini standartlaştırmak için kullanılır. Sözleşmede yalnız üç harfli kısaltma yazmak yerine teslim yeri ve kullanılan Incoterms sürümü de belirtilmelidir.
Yaygın teslim şekilleri
| Kod | İngilizce adı | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| EXW | Ex Works | Satıcı malı kendi işyerinde veya belirlenen yerde alıcının tasarrufuna hazır eder. |
| FCA | Free Carrier | Mal, belirlenen yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim edilir. |
| FAS | Free Alongside Ship | Denizyolunda mal belirlenen yükleme limanında gemi doğrultusunda teslim edilir. |
| FOB | Free On Board | Denizyolunda mal belirlenen yükleme limanında gemiye yüklenerek teslim edilir. |
| CFR | Cost and Freight | Satıcı varış limanına kadar navlunu üstlenir; risk geçişi teslim kuralına göre değerlendirilir. |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | CFR'ye ek olarak satıcı belirli kapsamda sigorta yükümlülüğü üstlenir. |
| CPT | Carriage Paid To | Satıcı, kararlaştırılan varış yerine kadar taşıma bedelini öder. |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To | CPT'ye ek olarak sigorta yükümlülüğü içerir. |
| DAP | Delivered at Place | Mal belirlenen varış yerinde boşaltılmaya hazır şekilde teslim edilir. |
| DPU | Delivered at Place Unloaded | Mal belirlenen yerde boşaltılmış olarak teslim edilir. |
| DDP | Delivered Duty Paid | Satıcı, teslim yerine kadar en geniş kapsamlı yükümlülüğü üstlenir; ithalat işlemleri ayrıca ülke mevzuatına göre değerlendirilir. |
Dış ticarette ödeme şekilleri
Peşin ödeme
Mal sevk edilmeden önce bedelin tamamı veya bir kısmı satıcıya ödenir. Satıcı açısından tahsilat riski düşüktür; alıcı açısından tedarik ve teslim riski daha yüksektir.
Mal mukabili ödeme
Mal sevk edilir, alıcı malı teslim aldıktan veya kararlaştırılan vadede ödemeyi yapar. Alıcı için avantajlı, satıcı için kredi ve tahsilat riski daha yüksek bir yöntemdir.
Vesaik mukabili ödeme
Ticari belgeler banka kanalıyla alıcıya ödeme veya kabul karşılığında teslim edilir. Banka işlemin aracısıdır; yöntemin güvence düzeyi akreditifle aynı değildir.
Akreditif
Belirlenen şartlara uygun belgelerin ibrazı halinde ödeme taahhüdü içeren banka temelli bir yöntemdir. Belge şartlarının doğru hazırlanması kritik önemdedir.
Teslim ve ödeme şekli seçerken nelere dikkat edilmeli?
- Ürünün taşıma ve sigorta ihtiyacı
- Alıcı ve satıcının bulunduğu ülkelerdeki gümrük uygulamaları
- Taraflar arasındaki ticari güven ve kredi riski
- Navlun, sigorta, liman ve iç taşıma maliyetleri
- Banka masrafları ve belge hazırlama süreci
Önemli: Teslim şekli sözleşme, gümrük ve vergi sonuçları doğurabilir. İşleme özel uygulama için gümrük müşaviri, banka ve mali müşavirinizden güncel teyit alın.